Esnaf ve ticaret

Peygamber Muhammedin sözü (hadis) (aleyhissalatu vesselam)

„Altin için altin, gümüş için gümüş, buğday için buğday, arpa için arpa, hurma için hurma ve tuz için tuz – misil için misil, misil için misil ve elden ele. Mal farklisa        ticaret etmeniz serbestdir, eğer ticaret elden ele giderse.“

Kuran faiz almasini yasaklar ama ticarete açikca müsaade verir. Halbuki Allah, alım-satımı helâl, faizi haram kılmıştır (Sure 2, 275 ayet). Peygamber Muhammed kendisi ticaret ve esnaf adamıdı. Esnafcilara karşi müslüman toplumunda yüksek sayginlik gösterilir. Bir esnafcinin ticaret ve pazarlik yapma sevincesinden orta doğuda herkez kendisini inandira bilir ister Samda, Jiddahda yada Kudüsde bir çarşiyi ziyaret ederse. Batida ise Islam çoğunlukla antikapitalist olarak görünür ama bu asla gerçek değildir. Tersine: Bati devletlerden farkli olan Islamda ekonomi ve toplum birbirinden ayri değildir. Islam daha çok bir bağdaşik ve bütünsel hayat biçimi tanir. Bu demektirki, ekonomi, politika, sosyal yaşam ve din tek birbirine sadece bağli değil ayni zamanda sıkı bağlantisi vardir.

Ekonomik faaliyet ve ekonomik başari Islamda diğer dinlerden başlica daha çok sayginlik alir.

Bati dünyasına  baktığımızda ekonomik faaliyetin esas teşviki kit mallardir. Sinirsiz ihtiyaçlarin doyum sağlamasi için tek sinirli kaynaklar karşisindadir. Islamda esasli başka bir görüş vardir. Allah insanlara bütün ihtiyaçlarini doyum sağlamalari için yeterli kaynaklar yaratmiş. Dörtnala ihtiyaçlar bir yandan ve diğer yandan güdülenme eksikliği Islam bakişa göre ekonomi problemi kanitlar. Istek tarafinda, Islamda gerçek zahmete değer ihtiyaçlar ve zahmete değmeyen fark edilir. Ayni zamanda arz tarafinda Islam görüşünde hergün bir çok sayida kaynaklar israf edilir, mesela alkol ve uyuşturucular tüketimle, kumarla, fahişelikle ve silah üretimle. Son sayilan özelce arzi gereksiz azaltir çünkü yokeder. Işte Allah insanlara yeterli kaynaklar verdiği için, ekonomi faaliyet – misal esnafci olarak- her müslüman için bir farzdir ve Islam herkesi ağir çalişmasini ister. Ekonominin azlik problemi istek taraftan ihtiyaçlarin sinirlanmasila ve arz tarafindan ağir çalişmayla çözülür.

Islamin kiymet sisteminde bir özelligi insanlik vesayeti tanimasi. Bütün dünyada olan kaynaklar ve malvarliği tek ama tek Allahindir, ve Insan sadece onun dünyada vesayeti olarak haraket eder. Bunun için insanlar ekonomi faaliyetlerinde tek allaha karşi hesap vermeli ve Kuranda ne müsaadese ve ne yasaksa uymali gerekmesi, Zekat ödemesi ve faizin yasak olmasi gibi. Gönenç ve malvarliği için çabalamak tamamen yasaldir ve Islamda destek duyar, ona karşi spekülasyon, faizden aşiri yararlanma ve fakirlerin kendi malvarliğina istirak etmemek, Kurana göre yasaktır.